Telefoon: 0513 622 841      Volg ons op social media:

Aluminium in duidelijke taal

Aluminium in duidelijke taal

SNIJ Noord is uw partner voor hoogwaardig snijwerk. Diverse materialen zijn uiterst geschikt voor lasersnijden of watersnijden. In diverse blogs delen wij graag onze kennis met u aan de hand van de belangrijkste materialen. Staal en Roestvast staal gingen aluminium al voor.

Aluminium komen we veel tegen naast staal en RVS. Van kleine cameraonderdelen tot lichtgewicht vrachtwagentrailers worden van aluminium gemaakt. Wat is aluminium eigenlijk? En wat maakt het anders dan staal of RVS?

Over aluminium

Aluminium is één van de ‘jongste’ metalen. Het wordt gewonnen uit bauxiet.

Het proces van verhitting in vuur of een oven zoals bij ijzererts is niet voldoende om de aluminiumoxyde (ook wel aluinaarde genoemd) uit het bauxiet te halen. Om dit te realiseren is een combinatie nodig van het Bayerproces en het Hall-Héroult-proces. Het kost erg vele energie om aluinaarde van bauxiet te scheiden en deze weer naar vloeibaar aluminium te vormen. Dat zorgde ervoor dat aluminium pas laat op grote schaal kon worden ingezet. De combinatie van processen als hierboven genoemd zorgde ervoor dat vanaf 1934 op industriële schaal aluminium kon worden geproduceerd.

In de jonge jaren dat aluminium beschikbaar was, werden de voordelen t.o.v. staal al snel duidelijk:

  • Het is ongeveer 3x lichter dan staal
  • Het geleidt warmte en elektriciteit erg goed
  • De sterkte in verhouding met het gewicht is erg hoog
  • Door anodiseren is aluminium te voorzien van een hardere toplaag
  • Net zoals bij RVS beschermt aluminium zichzelf tegen corrosie
  • Het is redelijk makkelijk te bewerken, zoals lassen, verspanen en zelfs spuitgieten en extruderen
  • Het is ductiel, waardoor het makkelijk te vormen is (ductiel = indrukbaar, wat ook een nadeel kan zijn)
  • Aluminium is niet magnetisch (dit kan uiteraard ook een nadeel zijn)
  • Aluminium wordt nagenoeg niet brosser bij lage temperaturen
  • Aluminium is niet giftig
  • Het is bijna 100% te recyclen

Nadelen van aluminium

Uiteraard kent aluminium ook zijn nadelen. Een aantal zijn:

  • De productie en recycling van aluminium kost veel energie
  • Lage sterkte bij hoge temperaturen
  • Laag smeltpunt (bijvoorbeeld bij brand in een gebouw zal het al snel vervormen)
  • Vermoeiing of veroudering, waardoor het eerder breekt

Aluminium veroudert of vermoeid. Daardoor kan het breken. In het blog over staal hebben we uitgelegd dat ook staal kan breken wanneer er kracht op wordt uitgeoefend. Dit is de treksterkte en verschilt dus wezenlijk van de vermoeiing van aluminium die sowieso plaatsvindt.

Wat aluminium uniek maakt, is dat je de nadelen meestal prima kunt opvangen door een andere constructie of oplossing te gebruiken. Door aluminium te legeren met andere metalen, kun je de eigenschappen beïnvloeden. Dit zie je ook terug in de benaming.

Terminologie in aluminium

In tegenstelling tot RVS, is het bij aluminium niet gebruikelijk een werkstofnummer te gebruiken (meer info over werkstofnummer is in het blog van RVS te vinden). Voor aluminium gebruikt men voornamelijk de Europese norm (EN). Net als bij andere noteringen, is aan de manier van noteren een aantal dingen af te leiden.

EN AW-1050A H14 waarbij:

  • EN staan voor Europese Norm
  • AW staat voor Aluminium Wrought (Engels voor aluminium kneedlegering). Er is ook nog AC waarbij de C staat voor Cast (gieten)
  • Het eerste cijfer geeft het hoofdlegeringelement naast zuiver aluminium aan:

1: ongelegeerd
2: koper
3: mangaan
4: silicium
5: magnesium
6: magnesium en silicium
7: zink
8: overige elementen
9: wordt (nog) niet gebruikt

  • De volgende 3 cijfers geven een specifieke legering weer.
  • En als laatste wordt een bepaalde toestand aangegeven, met als meest voorkomende:

O: zachtgegloeid (alleen bij de AW versie van toepassing)
H: koudverstevigd gevolgd door een getal (alleen bij de AW versie van toepassing)
T: warmtebehandeld gevolgd door een getal
F: zoals geproduceerd

Voor de specifieke waarden die bij deze letter/cijfer combinatie horen, kan het beste in de norm NEN-EN485-2 worden gekeken. De grenzen en waarden voor vloeigrens, treksterkte, hardheid, etc. worden hierdoor voor alle gangbare dikten genoemd. Een voorbeeld hiervan is hier te vinden.

* In bovenstaand voorbeeld houdt de toevoeging van de A achter de 1050 in dat het een nauwkeuriger gespecificeerde versie van de 1050 is, maar dat de verandering te klein is om er een compleet nieuw legeringsnummer voor te maken. Concreet houdt het in dat de 1050A maximaal 0.07% zink mag bevatten, waar de 1050 maar maximaal 0.05% zink gelegeerd heeft.

Soorten aluminium

Zoals al genoemd, is de Europese norm de meest gebruikelijke notatiewijze voor aluminium. Zoals ook bij staal en RVS, is er in de loop van de jaren het één en ander veranderd. Oude en nieuwe benamingen worden door elkaar gebruikt. Voor de duidelijkheid zetten we de meest voorkomende plaatkwaliteiten op een rijtje met daarbij de oude/andere benamingen.

  • EN-AW-1050A         Al99.5 / 1shh / halfhard
  • EN AW-1200O         Al99 / 2shh / dieptrekkwaliteit
  • EN AW-5005           AlMg1 / B57S
  • EN AW-5083           AlMg4.5Mn
  • EN AW-5754           AlMg3 / zeekwaliteit*
  • EN AW-6082           AlMgSi1 / 51st

*De term zeekwaliteit wordt in de volksmond gebruikt omdat deze kwaliteit vaak in de scheepsbouw wordt toegepast. Ook EN AW-5083 is een kwaliteit dat veel in die industrie gebruikt wordt. Ook hier geldt: er moet altijd goed naar de toepassing en constructie worden gekeken om te bepalen of het wel de juiste oplossing of productiemethode is voor deze kwaliteiten.

Al met al is aluminium een ontzettend mooi metaal om mee te werken. Het is veelzijdig en de nadelen kun je meestal opvangen door een andere constructie of oplossing te gebruiken.

SNIJ Noord kan metaalplaten in nagenoeg alle uitvoeringen snijden tot ca 200mm dik. Dit doen we door middel van water- en lasersnijmachines. Voor meer informatie over materialen en toepassingen neemt u contact op met SNIJ Noord.

———————————————-

Bronnen:

Materialen voor Technici van Ken & Michael Budinski

Wikipedia: http://nl.wikipedia.org/wiki/Aluminium, http://nl.wikipedia.org/wiki/Bauxiet, http://nl.wikipedia.org/wiki/Bayerproces, http://nl.wikipedia.org/wiki/Hall-H%C3%A9roult-proces, http://nl.wikipedia.org/wiki/Kruip
http://www.aluminiumcentrum.nl
www.aluknowledge.com

Jean-Paul Hijl, SNIJ Noord
Met dank aan VB Trailerbouw

3 Reacties

  1. Jake op 6 juni, 2016 at 13:35

    De technologie staat voor niets. Mijn zoontje moet binnenkort een spreekbeurt over metalen (speciaal aluminium) en hoe je ermee kunt ‘knutselen’. Wat ben ik blij dat ik op deze site terecht ben gekomen, een goudmijntje. Ga zo door jongens, en ik weet nu waar ik mensen naar moet doorverwijzen als ze op zoek zijn naar een staalproductiebedrijf.

    Groetjes, Jake

    • Snij Noord, Jean-Paul op 6 juni, 2016 at 14:29

      Graag gedaan Jake!

      Als er nog vragen zijn, dan vernemen wij die graag!

      Groetjes terug, Jean-Paul

  2. Lieuwe op 21 september, 2017 at 08:21

    Duidelijk verhaal: Bedankt (doorverwezen vanaf Google)

Laat een bericht achter