Telefoon: 0513 622 841      Volg ons op social media:

Corrosie in duidelijke taal

Corrosie in duidelijke taal

Verroest! De meest gehoorde uitdrukking op het gebied van beschadigd metaal. Roest is echter niet de juiste uitdrukking voor alle metalen. Alleen bij staal wordt het roesten genoemd, andere metalen corroderen. Corrosie zorgt vaak voor verwarring doordat het een veelomvattende term is. In dit blog de uitleg in makkelijk te begrijpen taal.

Soorten corrosie

Er gaat wereldwijd tussen de 3000 en 5000 kg staal per seconde(!) door corrosie verloren. Dit komt voor Nederland neer op ongeveer € 17 en 18 miljard per jaar. Dat komt ongeveer neer op het weggooien van 450.000 nieuwe middenklasse auto’s PER JAAR!

In werkelijkheid zijn er meerdere vormen, te weten:

  • Zuurstofcorrosie
  • Uniforme corrosie
  • Zuurcorrosie
  • Galvanische corrosie
  • Spanningscorrosie
  • Zwerfstroomcorrosie
  • Putcorrosie
  • Spleetcorrosie
  • Interkristallijne corrosie
  • MIC microbacteriële corrosie

Wat ze allemaal gemeen hebben, is dat het een (elektro)chemische reactie van metaal en een ‘geleider’ is. De reactie kan met zuurstof zijn, maar ook met een chemisch product. Hoe snel of langzaam dit gaat, hangt af van het metaal, de geleider en het aantastende medium. In de film laten we hier ook een aantal voorbeelden van zien.

Zuurstofcorrosie

zuurstofcorrosie

Voorbeeld zuurstofcorrosie

Zuurstofcorrosie is de meest zichtbare vorm van corrosie. Leg een staalplaat buiten neer en door de luchtvochtigheid of regen zal de reactie op gang komen. De geleider is in dit geval het water en het zuurstof in de lucht reageert met het staal en zorgt voor de aantasting. De oxidehuid die bij staal ontstaat, is bruin van kleur en heeft een open structuur. Door deze structuur kan vocht en zuurstof makkelijk doordringen en blijft de reactie doorgaan totdat er geen staal meer is.

Er zijn ook metaalsoorten die van zichzelf een erg gesloten oxidehuid hebben, bijvoorbeeld RVS en aluminium, maar ook koper. Deze oxidehuid beschermt uitermate goed tegen zuurstofcorrosie.

Uniforme corrosie

Deze vorm heeft heel veel raakvlakken met zuurstofcorrosie en laten we in deze uitleg dan ook verder buiten beschouwing.

Zuurcorrosie

Zoals de naam al doet vermoeden, is het een reactie met zure stoffen. Drinkwater heeft een pH van 7-9,5. Alles lager dan 7 wordt zuur genoemd. Als de geleider zuur is en in aanraking komt met het metaal, dan kan het op deze plaats gaan reageren waardoor metaalzout en waterstofgas ontstaat.

De reactie hangt af van de eigen spanning van het materiaal. Als het materiaal een eigen spanning heeft die lager is dan waterstof, ontstaat zuurcorrosie. Elke stof op aarde heeft een eigen spanning. Denk bijvoorbeeld aan een vork die tegen een metalen tandvulling komt. Je voelt dan een elektrische schok (via je zenuwen) in je kaak. Dit komt doordat de metalen onderling een andere spanning (of elektrische lading) hebben. Hierdoor kan er een stroom gaan lopen van het ene metaal naar het andere. Om te voorspellen hoe materialen onderling reageren, is een spanningsreeks (ook wel verdringingsreeks genoemd) samengesteld. Hierin worden veel materialen genoemd met de spanning. Gedetailleerde gegevens zijn onder andere te vinden in het boek ‘Materiaalkunde voor technici’ van vader en zoon Budinski.

Galvanische corrosie

galvanische corrosie

Voorbeeld galvanische corrosie

De eigen spanning bij zuurcorrosie is een mooi bruggetje naar galvanische corrosie. Als 2 metalen (bijna) tegen elkaar komen en er is een geleider (bijvoorbeeld water of een andere geleidend medium) dan zullen de 2 metalen door het eigen spanningsverschil met elkaar gaan reageren. Het on-edelere metaal (dus lager in de spanningsreeks) zal meer corroderen dan het andere.

Voorbeeld spanningscorrosie 316 1

Voorbeeld spanningscorrosie 316 1

Spanningscorrosie

Spanningscorrosie heeft betrekking op inwendige spanningen, bijvoorbeeld aangebracht door zetten van materiaal, deuken, lassen etc. Spanningscorrosie treedt veelal op bij RVS. Het treedt op als er tegelijkertijd:

  • chloriden als geleider,
  • hogere temperaturen (>50°C) en
  • inwendige trekspanningen zijn

Het materiaal zal dan gaan scheuren, met alle gevolgen van dien.

Zwerfstroomcorrosie

Dit is een vorm van corrosie waarin de spanning van reststromen voor corrosie zorgen. Denk bijvoorbeeld aan rails van treinen en trams, of lekstromen. Over het algemeen zijn dit vaste plekken, maar in gebieden waar veel blikseminslagen zijn, zal ook deze vorm van corrosie op kunnen treden. Dit heeft wat weg van galvanische corrosie, alleen zorgt nu daadwerkelijk een electrische stroom in plaats van een ander metaal.

Putcorrosie

Putcorrosie is een lokale aantasting van de oxidehuid. Hierin kan een geleider stil blijven staan en het medium/geleider, wat de aantasting veroorzaakt, steeds sterker worden.

Vaak gaat putcorrosie hand in hand met spleetcorrosie.

Spleetcorrosie

Is corrosie in een scheur. Ook hier zal het aantastende medium steeds sterker worden en de spleet verder uitdiepen. Vaak wordt het verward met erosie (wat het uitslijten van materiaal betekent). Het kan met elkaar te maken hebben bij stromende vloeistoffen, maar in de meeste gevallen is corrosie de beschadigende factor.

Interkristallijne corrosie

Is in eerste instantie niet met het blote oog te zien. Dit is een corrosievorm die op moleculair niveau plaatsvindt. Deze interne vorm van corrosie zorgt voor een vorm van brosheid. Het gevaarlijkste aan deze corrosievorm is dat het heel moeilijk te detecteren is. In de meest ideale omstandigheid ontstaat er een scheur of put voordat het materiaal kapot gaat.

Microbacteriële corrosie

Voorbeelden van MIC

Voorbeelden van MIC

De minst bekende vorm van corrosie is MIC (Microbieel geïnduceerde corrosie). Het wordt veroorzaakt door bacteriën die in een bepaald (zuurstofloos) milieu goed gedijen en komt voornamelijk in leidingwerk voor.

In het kort komt het er op neer dat de bacteriën een erg corrosieve stof afscheiden, die op zijn beurt een sterk lokale aantasting veroorzaakt. Stilstaand of brak water heeft weinig doorstroming en de verzuring van de aantasting lijkt nog het meest op een combinatie van zuurcorrosie en putcorrosie. Het zijn echter bacteriën die de bron hiervan zijn.

Hoe corrosie tegen gaan

Zoals al eerder vermeld, gaat er vrij veel metaal verloren door corrosie. Alleen al in Nederland zorgt dit voor een kostenpost van € 17-18 miljard per jaar. Het is dus zaak om corrosie tegen te gaan. Het is belangrijk om het product, de omgeving en gewenste eisen te kennen. Alleen dan kan er een goede afweging gemaakt worden voor de beste oplossing tegen de corrosievorm. In het algemeen zullen we per corrosiesoort uitleggen, wat er tegen te doen valt.

  • Zuurstofcorrosie

Het materiaal beschermen door het bijvoorbeeld te coaten met zink, verf of kunststof

  • Uniforme corrosie

Gelijk aan zuurstofcorrosie

  • Zuurcorrosie

Afhankelijk van het zuur een coating of een metaallegering kiezen die tegen dat zuur bestand is.

  • Galvanische corrosie

Er kan bewust gebruik van gemaakt worden door een metaal op te offeren voor het andere. Denk hierbij aan zinken dakgoot of lantaarnpalen.

Een isolator kan ook een goede oplossing zijn. Hiermee wordt een fysieke barrière gecreëerd.

  • Spanningscorrosie

Temperatuur beneden 50°C houden, regelmatig spoelen met (demi-)water.

Trekspanningen verminderen door een andere constructie of shotpeenen. Shotpeenen is een bewerking die lijkt op glasparelen. Hiermee worden plaatselijk extra drukspanningen aangebracht die een positief effect kunnen hebben.

  • Zwerfstroomcorrosie

Isolatoren aanbrengen of tegengestelde spanningen plaatsen, waarmee de uiteindelijke spanning op (nagenoeg) 0 uitkomt. Dit wordt vaak gebruikt bij groot en lang leidingwerk voor olie, gas of water.

  • Putcorrosie

Een andere (geschikte) legering kiezen.

  • Spleetcorrosie

Een andere (geschikte) legering kiezen, zorgen dat de kier niet vol kan lopen of regelmatig spoelen reinigen met (demi)-water.

  • Interkristallijne corrosie

Een andere (geschikte) legering kiezen

  • MIC microbacteriële corrosie

Manier van construeren onder de loep nemen, regelmatig spoelen met bijvoorbeeld (demi-) water of chloorhoudende vloeistof.

Daarnaast zijn er algemene ontwerpregels die, bij goed gebruik, ook corrosie tegen gaan. Een aantal goede en belangrijke voorbeelden zijn:

  • zorg voor zo min mogelijk naden, liever een lasnaad dan een boutverbinding.
  • als naden toch nodig zijn, zorg dat deze niet vol water kunnen komen (onderzijde of afwatering)
  • het afwateren van vloeistof en vuil verdient in ieder geval de voorkeur
  • zorg dat er voldoende ruimte en gelegenheid is om materialen schoon te spoelen, inspecteren en onderhouden
  • vermijd contact tussen 2 verschillende materialen/metalen
  • vermijd scherpe hoeken en spanningen in materiaal
  • kies het juiste materiaal voor de juiste toepassing/medium/milieu
  • bescherm het materiaal
  • maak gebruik van kennis (zowel in- als extern)

Bij SNIJ Noord zijn we voorbereid op corrosievraagstukken. Zodra bekend is wat het product is, wat het moet doen en in welk milieu het functioneert, kunnen we helpen met ons advies. Corrosie is onderschatte materie die zeker de aandacht mag krijgen, die het verdient.

SNIJ Noord kan metaalplaten in nagenoeg alle uitvoeringen (laser)snijden tot ca. 200mm dik. Bij de watersnijmachines kunnen we in 2D en 2,5D zelf tot een grootte van 10,75×3 meter snijden. Voor meer informatie over materialen en toepassingen neemt u contact op met SNIJ Noord.

Bronnen:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Corrosie
https://nl.wikipedia.org/wiki/Spanningsreeks_der_metalen
https://nl.wikipedia.org/wiki/Spanningsreeks_der_metalen
http://mic-europe.eu
Materialen voor Technici van Ken & Michael Budinski
Jean-Paul Hijl, SNIJ Noord

Foto’s
Jean-Paul Hijl, SNIJ Noord
MIC, http://www.novaprotection.nl/
zuurstofcorrosie, http://auto.marine-news.biz/
galvanische corrosie, http://www.ford-world.nl/
spanningscorrosie, http://cobraconsultancy.nl/

1 Reactie

  1. Edwin op 19 april, 2017 at 07:48

    Helder artikel! Roest is altijd een groot probleem, ik had geen idee dat het voor zo’n grote kostenpost zorgde in NL, laat staan in de rest van de wereld..

Laat een bericht achter