Telefoon: 0513 622 841      Volg ons op social media:

Roestvast staal in duidelijke taal

Roestvast staal in duidelijke taal

SNIJ Noord is uw partner voor hoogwaardig snijwerk. Diverse materialen zijn uiterst geschikt voor lasersnijden of watersnijden. In diverse blogs delen wij graag onze kennis met u aan de hand van de belangrijkste materialen. Als vervolg op staal nu: Roestvast staal.

Iedereen kent de term RVS. Gemakshalve wordt het veelal vertaald naar roestvrijstaal. Maar klopt dit wel? Het antwoord is nee.

Wat is Roestvast staal?

RVS is ‘roestvaster’ dan staal. Maar afhankelijk van het gebruiksdoel zal het corroderen, zij het merkbaar of niet merkbaar. Om dat toe te lichten, moeten we meer uitleg geven over corrosie. Bij corrosie wordt het materiaal aangetast. Er zijn vele vormen van corrosie, maar de vorm die de meeste mensen kennen is zuurstofcorrosie of putcorrosie met chlorides (zout of chloor). Door de inwerking van zuurstof in combinatie met geleider (bijvoorbeeld water), wordt het materiaal aangevreten. Meer gedetailleerde informatie hierover is te vinden op http://nl.wikipedia.org/wiki/Corrosie

Zoals gezegd kan RVS beter tegen corrosie. Maar wanneer mag een materiaal RVS heten? Als het staal niet meer dan 1,2% koolstof (C) bevat en minimaal ca 11% chroom (Cr) mag het al RVS genoemd worden. Er zijn echter veel meer legeringselementen zoals molybdeen (Mo), titanium (Ti), nikkel (Ni) en mangaan (Mn), die mogelijkheden bieden tot een nog corrosievastere versie. Het gebruiksdoel bepaalt welke kwaliteit gewenst is.

Door de toegevoegde elementen vormt RVS een doorzichtige, mooi hechtende huid die het materiaal afsluit en beschermt voor de buitenwereld. Omdat het tot stand komt door een reactie met zuurstof (O), wordt dit een oxidehuid genoemd. Zuurstof komt uiteraard voor in onze buitenlucht. Als deze oxidehuid beschadigd raakt, ‘groeit’ deze weer dicht, omdat de reactie met de zuurstof opnieuw plaatsvindt.

Soorten RVS

Net als dat er vele soorten staal zijn, zijn er ook meerdere soorten RVS. Binnen RVS wordt een onderverdeling gemaakt in austenitisch RVS, ferritisch RVS en martensitisch RVS. Het voert voor deze blog te ver om in te gaan op de exacte verschillen tussen deze soort, maar hoé ze verschillen leggen we uit met een voorbeeld. In Nederland wonen Nederlanders: mannen en vrouwen. De titel “Nederlander” kun je vergelijken met de RVS soort (overkoepelende ‘kwaliteit’). Vervolgens zijn er verschillende soorten RVS: mannen en vrouwen. In algemene zin hebben we allemaal dezelfde basiseigenschappen: armen, benen en een hoofd. Er zijn verschillen in soort (man en vrouw) en iedereen zit net iets anders in elkaar. De één is wat impulsiever of kan beter stress, de ander is een zonaanbidder of avondmens. In de basis lijken we erg op elkaar en toch verschillen we op detailniveau; zo is het ook met de RVS soorten.

Laten we nu aandacht besteden aan de toepassingsgebieden voor de RVS soorten.

Austenitisch RVS

De bekendste kwaliteiten RVS zijn 304 en 316. Deze behoren tot de categorie austenitische RVS. In een austeniet (verkorte term voor een austenitisch RVS) zitten tenminste 4 belangrijke legeringselementen, te weten ijzer, chroom, koolstof en nikkel. 304 en 316 worden door sommige mensen ook wel binnen- en buitenkwaliteit RVS genoemd, maar dit is onterecht. Als voorbeeld: Een paaltje van RVS 316 met een ruw oppervlak (bijvoorbeeld beschadigd of geschuurd) wordt bij de zee gezet. Naast de omstandigheden door het zeewater, tasten andere invloeden de oxidehuid aan, bijvoorbeeld ammoniak van urine. Binnen de kortste keren zal het paaltje gaan ‘roesten’. Gebruiken we 304 in een gepolijste versie in een tuinmeubel waar nooit echt iets mee gebeurt? Dan kan het wel een levenlang of zelfs langer meegaan.

Leuk weetje: de buitenpanelen van de auto uit de film ‘Back to the Future’ (de DeLorean DMC-12) zijn gemaakt van RVS304. Ook hier geldt weer: alles staat of valt met de toepassing en nabewerking van het materiaal.

Ferritisch RVS

Daarnaast kennen we ook ferritische RVS-soorten. De naam zegt het al, de opbouw van de atomen zijn op een bepaalde manier opgebouwd, waardoor de atoomopbouw dusdanig is dat het een ferritisch kristalrooster wordt. Wat daarmee wordt bedoeld? Zoals we bij de mens een DNA kennen, heeft een metaal een ‘metaal-DNA’, het zogenaamde kristalrooster. In dit kristalrooster – het ferritisch kristalrooster – zitten in verhouding minder andere elementen, en meer ferro (ijzer). Deze kwaliteit is nog steeds corrosiebestendiger dan gewoon staal, maar kan niet echt zonder een extra bescherming. Als je het bijvoorbeeld lakt, kan het heel goed gebruikt worden als koelkastdeur of buitenlamp. Dit materiaal is magnetisch, wat zowel voor- als nadelen kan hebben. In de koelkastvariant is het erg makkelijk om bijvoorbeeld notities op te kunnen hangen, maar het is ook gewoon goedkoper.

Martensitisch RVS

Martensitische RVS-soorten zijn dusdanig te bewerken dat ze erg hard kunnen worden. De elementen chroom, molybdeen en vanadium zorgen voor zogenaamde carbides. Dit in combinatie met koolstof (waar weer martensietstructuur door gevormd wordt) zorgt voor een extreem harde materiaalsoort. Er is echter een verschil tussen hardheid en taaiheid. Dat zorgt ervoor dat het materiaal zonder verdere toevoeging weliswaar extreem hard, maar ook erg bros zal zijn. Het kan dus wel goed tegen slijtage (goede weerstand tegen een indrukking), maar als we er behoorlijk aan gaan trekken of buigen zal het desondanks snel kapot knappen. Om dit tegen te gaan wordt nikkel toegevoegd. Het materiaal wordt hierdoor weer wat taaier.

Terminologie in RVS

Vroeger werden de termen 18/8 of 18/10 staal nog gebruikt. Dit had betrekking op het percentage chroom en nikkel: 18/10 = 18% chroom en 10% nikkel. Zonder verdere informatie kan een 18/10 dus zowel een 304 als een 316 kwaliteit zijn. Om het nog iets lastiger te maken worden er tegenwoordig ook nog werkstofnummers gebruikt, bijvoorbeeld 1.4301. Dit heeft als doel om materialen makkelijker uit elkaar te houden. Als voorbeeld kan 304 worden genomen. Het kan dus 18/8 of 304 heten, maar een meer uniformer schrijfwijze is 1.4301. De werkstofnummers worden namelijk voor staal, RVS, maar ook voor aluminium vastgelegd. Voor werkstofnummers heeft Corus Nederland een erg makkelijke conversielijst gemaakt.

Deze is te vinden via http://www.werktuigbouw.nl/calculators/Conversielijst10-2005.pdf

SNIJ Noord kan platen, waaronder RVS-platen, in nagenoeg alle uitvoeringen snijden tot ca 200mm dik. Dit doen we door middel van water– en lasersnijmachines. Voor meer informatie over materialen en toepassingen neemt u contact op met SNIJ Noord.

Bronnen:

Materialen voor Technici van Ken & Michael Budinski

Wikipedia: http://nl.wikipedia.org/wiki/Roestvast_staal, http://nl.wikipedia.org/wiki/Corrosie

conversielijst van Corus

Jean-Paul Hijl, SNIJ Noord

Laat een bericht achter